• Startdatum:
  • 26 oktober 2017
  • Cursusduur:
  • 1 dag
  • Werkzaam als:
  • AIOS, Medisch specialist, Physician assistant

Accreditaties

  • NIV:
  • 6
  • NVK:
  • 6
  • VKGN:
  • 6
  • NVN:
  • 6
  • NOG:
  • 6

Sommige wetenschappelijke ontwikkelingen grijpen direct de aandacht van het grote publiek. De CRISPR/Cas techniek is zo’n ontwikkeling. Met de CRIPSR/Cas-techniek kan in het laboratorium de genetische code in het DNA in levende cellen worden herschreven. Dit wordt aangeduid met ‘DNA editing’. Naast CRISPR/Cas zijn er ook andere DNA editing-technieken beschikbaar. Deze technieken maken het mogelijk fouten in onze genen te corrigeren. Ook kunnen de fouten worden aangebracht die ervan verdacht worden ziekten te veroorzaken. Dergelijke cellen kunnen dan gebruikt worden voor bijvoorbeeld geneesmiddelenonderzoek.

Het corrigeren van de fouten in cellen van een patiënt kan worden gezien als een vorm van precisiegentherapie. In de lichaamscellen worden de genetische veranderingen die de ziekte veroorzaken immers gecorrigeerd. Dit geeft nieuwe mogelijkheden voor wetenschappelijk onderzoek. Het is ook een aantrekkelijke benadering die aandacht verdient bij de behandeling van aandoeningen die op dit moment nog niet behandelbaar zijn.

Hoewel het huidige klinisch onderzoek uitsluitend gericht is op de correctie van lichaamscellen, is het theoretisch ook mogelijk om genen in de kiembaan aan te passen. Met kiembaanmodificatie kunnen de genetische veranderingen worden overgedragen op het nageslacht.  Dit brengt uiteraard nieuwe ethische vragen en dilemma’s.

De cursist verwerft

  1. Inzicht in de technische achtergronden van de huidige techniek;
  2. Begrip omtrent de voor en nadelen van de verschillende DNA-editing technologieën;
  3. Inzicht in de verschillen met meer conventionele gentherapiebenaderingen (‘gene addition’ ipv ‘gene editing’);
  4. Inzicht in de toekomstige klinische toepassingsgebieden van de DNA-editing technologie;
  5. Inzicht is de voorwaarden en beperkingen die hiermee gepaard gaan;
  6. Inzicht in de ethische dilemma’s die spelen bij toepassingen in somatische cellen en bij kiembaanmodificatie.

Cursusleiding

  • Prof. dr. Rob Hoeben, Moleculaire Celbiologie, LUMC
  • Prof. dr. Frank Staal, Immunohematologie, LUMC
  • Prof. dr. Arjan Lankester, Kindergeneeskunde, LUMC
  • Prof. dr. Silvère van der Maarel, Humane Genetica, LUMC
  • Dr. Martine de Vries, Ethiek en recht, LUMC

Doelgroepen
Kinderartsen, klinisch genetici, oogartsen, internisten, immuno-infectiologen, neurologen, artsen in opleiding en allen die geïnteresseerd zijn in het onderwerp.

09:30 Ontvangst en registratie
 

Voorzitter: A.C. Lankester

10:00 Introductie
  A.C. Lankester 
10:10 Wat kan CRISPR/Cas voor de (Duchenne)patiënt betekenen?
  E. Vroom
10:30 Gentherapie of gen-editing
  R.C. Hoeben 
10:50 Een breuk in het DNA: wat nu?
  M. Tijsterman 
11:10 Koffiepauze
11:30 Muizen & model systemen
  J.S. Verbeek
11:50 Gentherapie of gene editing in SCID
  F.J.T. Staal 
12:10 Gelegenheid tot het stellen van vragen over de eerste presentaties /  Toelichting break-out sessies
12:30 Lunchpauze
13:25 Looptijd
13:30 Break-out sessies
 

De break-out sessies bieden gelegenheid om door te praten in kleine groepen over de implicaties voor de dagelijkse praktijk en het uitwisselen van ervaringen. Met wat voor vragen komen de patiënten nu al, hoe gaan we om met verwachtingen van de patiënt die misschien nog niet realistisch zijn? Wat zijn de mogelijkheden maar ook de beperkingen van deze technieken? Deze sessies kunnen u helpen bij het verwachtingsmanagement bij patiënten.

14:30 Looptijd
 

Voorzitter: S.M. van der Maarel

14:35 CRISPR/Cas in de spier
  T.  Vandendriessche 
15:05 Theepauze
15:30 Gene editing met een snufje zout
  N. Geijsen
15:50 Gendoping
  H.J. Haisma
16:20 Grens aan de mens? Maatschappelijke en juridische implicaties van kiembaanmodificatie
  R.  Mampuys 
16:40 Gelegenheid tot het stellen van vragen over de middagsessie
16:50 Buzzen
17:00 Borrel en diner
18:00 Start discussie (tijdens dessert)
  discussieleider: M.C. de Vries
19:00 Samenvatting / afsluiting
  R.C. Hoeben
19:15 Einde programma
Prof. dr. N. Geijsen
Hubrecht Instituut
prof. dr. H.J. Haisma
Rijksuniversiteit Groningen (RUG)
prof. dr. R.C. Hoeben
Prof. dr. A.C. Lankester
Kinderimmunoloog, LUMC
prof. dr. ir. S.M. van der Maarel
Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
R. Mampuys
Netherlands Commission On Genetic Modification (COGEM)
Prof. F.J.T. Staal
LUMC, Wetenschappelijk onderzoeker IHB Stamcelbiologie
prof. dr. M. Tijsterman
Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC)
prof. dr. T. Vandendriessche
Vrije Universiteit Brussel (VUB)
prof. J.S. Verbeek
Prof. Dr. M.C. de Vries
E. Vroom
Duchenne Parent Project
LUMC
Albinusdreef 2, 2333 ZA Leiden
Prijs € 295
Korting artsen in opleiding - € 125
Korting physician assistants - € 125